อุปกรณ์จักรยาน

อานหนัง Brooks กับเรื่องราวที่ควรรู้

     อานหนัง โดย Sheldon Brown

เวลาใครๆพูดถึงเบาะ Brooks
แง่มุมที่ถูกนำมากล่าวถึงมักเป็นประเด็นความสวยงาม คลาสสิค
แต่เบื้องหลังของมันคืออะไร อะไรที่ทำให้มันคงความนิยม
มายาคติที่ครอบงำเรามากมายทำให้เราเข้าใจมันเพียงบางแง่มุม
Sheldon Brown จะมาเปิดประตูความรู้ให้แก่เรา

      ในวงการจักรยานของอเมริกา
ไม่มีใครไม่รู้จักเขา Gary Fisher และเพื่อนผู้สร้างเสือผู้เขา Lance Armstrong
ผู้ทำให้จักรยานเป็นกีฬายอดนิยม
Sheldon Brown ผู้รักจักรยาน ถ่ายทอดความรู้ทางด้านเทคนิค อุปกรณ์ โดยเฉพาะรถทัวร์ริ่ง
จนได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้รู้ตัวจริงของวงการ และความรู้ของเขามักได้รับการอ้างอิงถึงเสมอ
หนึ่งปีก่อนเขาจากโลกนี้ไป แต่สิ่งที่เขาทิ้งไว้ยังคงมีคุณค่าตลอดไป
แวะเยี่ยมชมบ้านในโลกเสมือนจริงของเขาได้ที่
http://www.sheldonbrown.com/home.html
แล้วคุณจะรู้ว่าจักรยานจริงๆเป็นอย่างไร

     Leather Saddle

     ผมตั้งใจจะนำสาระจากเวบไซต์ของเขามาถ่ายทอดเป็นภาษาไทย
ความอ่อนด้อยทางภาษาอาจตกหล่นไปบางประเด็น
หากท่านใดไปอ่านภาษาอังกฤษจากต้นฉบับแล้วพบข้อบกพร่องตรงไหน ช่วยแนะนำด้วยครับ
http://sheldonbrown.com/leather.html

     ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ได้ช่วยให้นักออกแบบพัฒนาอานนั่งจักรยานมา
เพื่อตอบสนองผู้ใช้อย่างมากมายในปัจจุบัน และผู้ใช้ก็พึงพอใจกับสิ่งที่ได้รับ
แต่ยังมีเบาะอีกชนิดหนึ่งที่ยังได้รับการยอมรับ
และมีการเปลี่ยนรูปแบบน้อยมากแม้เวลาผ่านมานับร้อยปี
นั่นคืออานที่ทำจากหนังทั้งชิ้น ที่สามารถปรับความตึงได้ (Tensioned Leather Saddle)

     ในช่วงยุค 70 หรือ 40 ปีก่อน
รถจักรยานคุณภาพดีที่นำออกมาขายในท้องตลาดมักมีอานหนังติดมาเป็นอุปกรณ์มาตรฐาน
ตอนนั้นเริ่มมีการผลิตอานที่ทำจากพลาสติกบ้างแล้ว
และต่อมาค่อยๆเข้ามาแทนที่อานหนังในที่สุด
แต่ปัจจุบัน รถในระดับสูงบางประเภทเช่นรถทัวร์ริ่ง ซิตี้ไบค์
ก็ยังคงมีอานหนังเป็นอุปกรณ์มาตรฐาน

นั่นแสดงให้เห็นว่าอานหนังยังไม่ใช่สิ่งที่ล้าสมัย
หากเปรียบไปก็เหมือนถุงมือกีฬาเบสบอล กีฬาที่ยังครองความนิยมอันดับต้นๆของอเมริกา
ทุกวันนี้นักกีฬายังคงนิยมใช้ถุงมือที่ทำจากหนังแท้ไม่เสื่อมคลายเช่นกัน

     ความแตกต่างระหว่างอานพลาสติก และ อานหนังแท้(Leather)

     พลาสติกมีข้อดีที่เหนือกว่าเมื่อเทียบกับหนังคือ
1. น้ำหนักเบากว่า
2. กันน้ำได้ดี
3. ไม่ต้องใช้เวลาในการปรับทรงให้เข้ารูปที่เหมาะกับนักปั่น
4. ราคาถูกกว่า

     อานหนัง มีข้อดีที่เหนือกว่าพลาสติกเพียงอย่างเดียว
แต่อย่างเดียวกลับมีความหมายมากมายที่จะลบข้อด้อย นั่นคือ
“นั่งสบาย กว่า อย่างเทียบกันไม่ได้”

 แต่อานหนังไม่เหมาะกับทุกคน

น้ำหนักที่มากกว่าของอานหนัง
(Brooks หนักประมาณ 5 ขีด เมื่อเทียบกับอานราคาปานกลางหนักประมาณ 2 ขีด)
รวมถึงต้องใช้เวลาระยะหนึ่งเพื่อให้เบาะปรับทรงที่เหมาะกับผู้ใช้ (Breaking in)
เมื่อใช้ใหม่ๆเบาะจะแข็ง ไม่ยืดหยุ่น ผู้ใช้ต้องนั่งเป็นระยะหลายร้อยไมล์
(นักปั่นบ้านเราบางท่านบอกว่าประมาณ 1000 กม.)
จึงจะเข้ารูปกับก้นของเรา
และความที่ตัวหนังจะต้องการการดูแลที่พิเศษว่าเบาะพลาสติกที่ไม่ต้องการความเอาใจใส่
อานหนังจะเสื่อมสภาพไปตามเวลาหากปล่อยทิ้งไว้นานๆโดยไม่บำรุงรักษา

นักจักรยานรุ่นปัจจุบันเมื่อเริ่มปั่นจักรยานใหม่ๆ
มักจะเป็นช่วงที่อานหนังไม่ได้เป็นอุปกรณ์มาตรฐานติดรถแล้ว จึงไม่มีประสบการณ์ที่มากนัก
บางคนอาจเคยสัมผัสเบาะหนังที่ติดมากับรถราคาถูกที่ขาดการเอาใจใส่ดูแล
หรืออาจได้ยินคำพูดที่เกินความจริงเกี่ยวกันอานหนังที่ว่า
จะต้องทนทรมานใช้ไปเป็นเวลานานกว่าจะชินและรูสึกสบาย เลยทำให้ไม่อยากจะใช้มัน

อานหนังก็เหมือนรองเท้าหนังดีๆ ถุงมือหนังคุณภาพ
จะอ่อนนุ่มเมื่อใช้งานนานๆ
และปรับสภาพให้แนบไปกับผิวสัมผัสของผู้ใช้ทั่วทุกบริเวณในที่สุด
เมื่อก้นของเราไปวางบนอานส่วนต่างๆที่สัมผัส
จะทำให้แผ่นหนังปรับสภาพยืดหรือเบียดตามสภาพสรีระ ทำให้หนังนิ่มไปตามเวลา
ทำให้ไม่เกิดแรงกดที่มากเกินไปที่จะกระทำกับผิวสัมผัสของเรา

อานพลาสติก จะทำจากเซลโฟมที่อัดแน่น (Closed Cell Foam)
ให้ความรู้สึกที่นุ่มนวล วางบนพลาสติกแข็งเป็นโครง
ซึ่งโฟมที่ถูกหล่อจากแบบหรือกลึงมา เพื่อให้เข้ากับสรีระโดยเฉลี่ยของคนทั่วๆไป
(คนหนึ่งนั่งสบาย แต่อีกคนรู้สึกไม่สบาย)
เมื่อทำมาจากค่าเฉลี่ย มันจึงไม่ดีพอสำหรับทุกคน
ตัวโฟมยังมีคุณสมบัติที่เป็นฉนวนกันความร้อน
มันจึงมักมีปัญหาโดยเฉพาะในประเทศแถบร้อนเพราะมันจะเก็บความร้อนในตัวได้ดี
รวมทั้งเก็บสะสมความชื้นได้ดีไม่แพ้กัน

อานหนังจะดีในสภาพอากาศร้อน เพราะมันสามารถระบายความร้อนออกได้ดี
ทำให้นั่งสบายไม่ร้อนหากจอดรถไว้กลางแดด
การระบายความชื้นก็ทำได้ทั่วทั้งแผ่น
จึงช่วยให้นั่งสบายลดการเกิดอาการเจ็บก้นจากการเสียดสีระหว่างอานกับก้นเมื่อใช้งานเป็นเวลานาน

อีกอย่างหนึ่งเมื่อนั่งบนโฟม ส่วนที่ถูกกระดูกก้น (Sit Bone) กด
จะทำให้โฟมบริเวณนี้ถูกเบียดอัดออกไปด้างข้าง
บางส่วนจะถูกหนุนให้สูงขึ้นเช่นตรงกลางจะไปเพิ่มแรงกระทำกับอวัยวะส่วนนี้
ซึ่งอวัยวะตรงกึ่งกลางจะเป็นอวัยวะที่บอบบางและบอบช้ำง่าย

คุณภาพของอานหนังที่ดีและไม่ดี(Good Leather VS Bad Leather)

สมัยที่จักรยานยังมีเพื่อใช้งานกันแต่ในเขตเมือง
รถราคาแพงๆจะมีอานคุณภาพดีๆติดมา รถราคาถูกก็จะมีอานคุณภาพต่ำ
ความแตกต่างที่ชัดเจนอย่างแรกระหว่างอานดีๆ กับอานเลวๆ
คือความหนาของแผ่นหนัง (ของดีหน้าหนา)
นอกจากความหนาสิ่งที่เป็นเส้นใยภายในแผ่นหนังก็จะมีความแตกต่าง
เส้นใย (Grain) ตามธรรมชาติของผืนหนัง ก็คล้ายๆกับวงปีที่ปรากฏในท่อนเนื้อไม้
มันจะมีทิศทางของเส้นใย จากเส้นใยย่อยๆจะมารวมเป็นแผ่น
การวางแนวของเส้นใยจะมีผลต่อการปรับตัวของผืนหนัง
ดังนั้นในแผ่นหนังผืนใหญ่จะที่จะนำมาตัดเป็นแผ่นหนังเล็กๆที่จะนำมาเป็นอาน
จะต้องวางแนวการตัดให้ได้ทิศทางที่ถูกและเหมาะสม

เบาะหนังราคาถูก ผู้ผลิตจะไม่ให้ความสำคัญกับแนวของเส้นใย
แต่จะคิดเพียงว่าแผ่นหนังผืนใหญ่ผืนหนึ่งเมื่อนำมาตัดเป็นผืนอาน
จะต้องตัดให้ได้จำนวนมากที่สุด มีเศษหนังเหลือน้อยที่สุด
แต่ผู้ผลิตเบาะคุณภาพจะตัดให้
แนวเส้นใยวิ่งออกจากเส้นกึ่งกลางของอานออกมาที่ปีกด้านข้าง

ในยุค 1970 อานหนังคุณภาพต่ำถูกนำมา จำหน่ายจำนวนมาก
และมักไม่ได้ลักษณะภายในเนื้อตามที่กล่าวมา
ทำให้ผู้ใช้ส่วนใหญ่จดจำแต่ความไม่สบายเมื่อใช้งาน จนกล่าวต่อๆกันมาถึงปัจจุบัน
อาจจะมีบ้างที่บังเอิญตัดตามแนวและใช้ได้ดีตามที่ควรเป็นแต่ก็มีน้อยมาก

ที่ผ่านมามีผู้ผลิตอานหนังออกมาหลายยี่ห้อ ที่ยอมรับกันมีสองยี่ห้อคือ
Brooks จากประเทศอังกฤษ และ Ideale ของฝรั่งเศส
นอกจากนี้ยังมีจากเนเธอร์แลนด์แต่ไม่มีการจำหน่ายไปกว้างขวางเท่าสองยี่ห้อแรก คือ Leppers

Standard

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s